Osmanlı’nın son dönemlerinde Midilli’de doğan Cemal Paşa’nın Askeri hayatı 1890’da Kuleli Askeri İdadisi’nde başladı. 1893 yılında Harbiye Mektebi’nden mezun oldu ve 1895 yılında kurmay yüzbaşı olarak çıktı. İlk görev yeri Kırklareli’de 2. Ordu oldu. Sonra Selanik 3. Orduya kurmay başkanı olarak katıldı. Selanik’te Seniha Hanım’la evlendi. 1905’te binbaşı oldu.
Sadece askeri olarak değil siyasi olarak da hareketli bir yaşamı oldu. İttihat ve Terakki’nin Talat Paşa ve Enver Paşa’yla birlikte Üç Paşalar olarak bilinen grubunda yer aldı. 1913’te Mirlivalığa (Tuğgeneralliğe) terfi edildi. 1914’te ise Bahriye Nazırı yani Deniz Kuvvetleri Bakanı oldu. O sırada 1. Dünya Savaşı patlak verince Süveyş Kanalı’na tam 2 harekat düzenledi ama başarılı olamadı.
Sonra Çanakkale’ye gönderildi. 1917’de Suriye-Filistin Cephesi’nde Arap isyanlarını bastırdı. I. Dünya Savaşı kaybedilince cezalandırılacağı iddiaları duyuldu ve bu nedenle Berlin’e geçti. Oradansa Afganistan’a ulaştı ve girişimlerde bulunmak istedi ama Milli Mücadeleyi duyunca güçlerini buraya yardıma ayırmaya karar verdi.
Tiflis’e gitti. Milli Mücadeleye yardıma gitmekti arzusu ama Ermeni olduğu düşünülen bir çete Cemal paşa ve yaverlerini öldürdü ancak bu konu tartışmalıdır. Kimi kaynaklar bu suikasti başka güçlerle ilişkilendirmektedir.
